Klantsegmentatie verbeteren: criteria, RFM en tools voor mkb

Klantsegmentatie verbeteren: criteria, RFM en tools voor mkb

Je verbetert je klantsegmentatie door minder criteria te gebruiken en ze uit gedrag te halen in plaats van uit wat toevallig in je bestand staat. Begin met RFM: hoe recent, hoe vaak en voor hoeveel een klant kocht. Die gegevens staan al in je boekhouding, kassa of webshop. Geef elke klant per as een score, maak met vaste regels vier segmenten (kernklanten, groeiers, sluimeraars, gelegenheidskopers) en koppel aan elk segment één actie. In ons rekenvoorbeeld met acht klanten leveren de twee kernklanten 49,5% van de omzet, en zitten de sluimeraars, die al meer dan een half jaar niets kochten, nog op 29% van de omzet van de afgelopen twaalf maanden: daar zit de snelste winst. Zet de regels daarna als dynamisch segment in je CRM of e-mailtool, zodat klanten vanzelf van segment wisselen. Kies HubSpot als je segmenten op klant- en dealgegevens wilt (actieve segmenten zitten in alle plannen, ook het gratis CRM) en Brevo als je vooral segmenteert op e-mailgedrag. Mail je consumenten, dan gelden de toestemmingsregels van ACM en AP.
Dit artikel bevat commerciële links. Als je via zo'n link een product afneemt, kunnen wij commissie ontvangen zonder dat jouw prijs daardoor hoger wordt. Lees hoe wij geld verdienen · Hoe onze vergelijkingen tot stand komen.
Uitgelicht op deze pagina
HubSpot
Geen maandbedrag
Bekijk HubSpot

Wat dat in jouw cijfers betekent, zie je in het RFM-rekenvoorbeeld met acht klanten. Wat een e-mailtool voor jouw aantal contacten kost, rekent de kostencalculator voor e-mailmarketing uit, en welke pakketten segmenteren op aankoopgedrag, staat in de vergelijking van e-mailmarketingsoftware.

Wat is klantsegmentatie en wanneer is ze goed?

Klantsegmentatie is je klantenbestand opdelen in groepen die zich vergelijkbaar gedragen of een vergelijkbare waarde hebben, zodat je elke groep anders kunt benaderen. Eén nieuwsbrief naar iedereen is dus geen segmentatie, ook niet als je bestand netjes in een CRM staat.

Een segmentatie is goed als ze iets verandert aan wat je doet. Toets elk segment op drie vragen:

  1. Is er een eigen actie? Een kernklant bel je, een gelegenheidskoper krijgt de gewone nieuwsbrief. Krijgen twee segmenten dezelfde aanpak, voeg ze dan samen.
  2. Kan je team uitleggen wie erin zit? “Kocht in het afgelopen half jaar niets, maar daarvoor wel vaker” is uit te leggen. Een score uit tien gewogen kenmerken niet.
  3. Werkt het segment zichzelf bij? Een indeling die je één keer in een spreadsheet maakte, klopt na een paar maanden niet meer: klanten kopen opnieuw, haken af of groeien.

Segmentatie is geen doel op zich. Ze is het voorwerk voor klantloyaliteit verhogen, klantretentie meten en gerichte campagnes in je e-mailtool.

Welke criteria werken in het mkb?

Marketingboeken noemen demografische, geografische, psychografische en gedragsmatige segmentatie. Voor een mkb-bedrijf is de vraag vooral: welke gegevens heb je al, en voorspellen die iets?

CriteriumWat je meetWaar de gegevens staanVoorbeeld van een segment
GedragHoe recent en hoe vaak een klant koopt, of reageert op mailsBoekhouding, kassa, webshop, e-mailtoolKlanten die al zes maanden niets kochten
WaardeOmzet of marge per klantBoekhouding, kassaKlanten met meer dan €5.000 omzet per jaar
Bedrijfskenmerk (zakelijk)Branche, omvang, regioCRM, KVK-gegevensBouwbedrijven met 10 tot 50 medewerkers
BehoefteWaar de klant om vraagt: prijs, snelheid, serviceGesprekken, klantenservice, offertesKlanten die altijd spoedlevering kiezen

Verkoop je aan consumenten, dan vervang je het bedrijfskenmerk door bijvoorbeeld levensfase of regio.

Twee regels houden het werkbaar:

  • Combineer in de eerste ronde twee of drie criteria. Elk extra criterium vermenigvuldigt het aantal combinaties. Met vier criteria van elk drie waarden heb je al 81 hokjes, en voor de meeste schrijf je nooit een eigen bericht.
  • Kies gedrag en waarde boven wat makkelijk te vullen is. Postcode en leeftijd staan vaak in je bestand, maar zeggen weinig over of iemand volgende maand weer koopt. Wanneer iemand voor het laatst kocht, zegt dat wel.

Hoe werkt een RFM-analyse?

RFM is de snelste manier om op gedrag en waarde te segmenteren, omdat je er alleen je verkoopgegevens voor nodig hebt. De drie letters staan voor:

  • Recency: hoeveel dagen geleden kocht de klant voor het laatst?
  • Frequency: hoe vaak kocht de klant in een vaste periode, bijvoorbeeld twaalf maanden?
  • Monetary: hoeveel omzet leverde de klant in die periode op?

Je haalt per klant drie getallen uit je systeem: de datum van de laatste factuur of bon, het aantal facturen en de omzet. In een boekhoudpakket is dat meestal een export van verkoopfacturen per klant, in een webshop een orderexport. Het enige wat je echt nodig hebt, is een vast klantnummer of e-mailadres per aankoop, anders tel je één klant als drie.

Daarna geef je elke klant per as een score. Grote bestanden verdelen elke as vaak in vijf even grote groepen (score 1 tot 5). Voor een bestand van een paar honderd klanten werkt een score van 1 tot 3 met vaste grenzen beter: die kun je uitleggen en in je CRM als regel zetten.

RFM-rekenvoorbeeld: acht klanten ingedeeld

Een fictieve groothandel in installatiemateriaal kijkt naar de afgelopen twaalf maanden. De grenzen zijn een voorbeeld; kies ze zo dat ze bij jouw ordergrootte en koopritme passen.

Scores

ScoreRecency (dagen sinds laatste aankoop)Frequency (aankopen in 12 maanden)Monetary (omzet in 12 maanden)
360 of minder6 of meer€5.000 of meer
261 tot en met 1802 tot en met 5€1.000 tot €5.000
1meer dan 1801minder dan €1.000

Segmentregels, in deze volgorde

  1. Kernklant: R = 3 en F = 3.
  2. Anders, als F of M minstens 2 is: groeier bij R = 2 of 3, sluimeraar bij R = 1.
  3. Anders: gelegenheidskoper.

Uitkomst

KlantDagen sinds laatste aankoopAankopenOmzetR-F-MSegment
A209€8.4003-3-3Kernklant
B457€3.2003-3-2Kernklant
C302€1.9003-2-2Groeier
D904€2.6002-2-2Groeier
E2106€5.6001-3-3Sluimeraar
F2503€1.2001-2-2Sluimeraar
G1201€3502-1-1Gelegenheidskoper
H3001€1801-1-1Gelegenheidskoper

Per segment

SegmentKlantenOmzetAandeel omzetActie
Kernklanten2 van 8€11.60049,5%Persoonlijk contact, vaste contactpersoon
Sluimeraars2 van 8€6.80029,0%Bellen of een persoonlijke mail: waarom bestellen ze niet meer?
Groeiers2 van 8€4.50019,2%Aanvullend aanbod bij wat ze al kopen
Gelegenheidskopers2 van 8€5302,3%Gewone nieuwsbrief, geen handwerk
Totaal8€23.430100%

Wat de tabel laat zien en een gemiddelde niet: klant E kocht zes keer en was goed voor €5.600, maar bestelt al 210 dagen niets. Samen met klant F staat 29% van de omzet van het afgelopen jaar in het segment dat aan het weglopen is. Op gemiddelden (gemiddeld €2.929 per klant) zie je dat niet.

In een spreadsheet reken je de scores met een formule per kolom. Voor recency in de Nederlandse versie van Excel bijvoorbeeld =ALS(B2<=60;3;ALS(B2<=180;2;1)), waarbij in B2 het aantal dagen sinds de laatste aankoop staat. Dat is prima voor een eerste analyse. Om de indeling bij te houden, zet je dezelfde regels in je CRM of e-mailtool (zie hieronder).

Hoe zet je je klantendatabase om in segmenten?

  1. Schrijf je doel in één zin. “Sluimerende klanten terughalen” of “bouwbedrijven met meer dan tien medewerkers gerichter benaderen”. Zonder doel kies je criteria die interessant lijken maar geen beslissing veranderen.
  2. Maak je gegevens schoon. Dubbele klanten, verschillende schrijfwijzen van een bedrijfsnaam en klanten zonder vast klantnummer verstoren elke RFM-score. Het stappenplan om CRM-data op te schonen loopt dat met je door.
  3. Kies twee of drie criteria uit de tabel hierboven, of begin met RFM.
  4. Leg de regels vast zoals in het rekenvoorbeeld: grenzen per score en een volgorde van segmentregels, zodat elke klant in precies één segment valt.
  5. Controleer met de hand. Loop tien klanten na die je goed kent. Zit je het bij drie van de tien niet eens met de indeling, pas dan een grens aan.
  6. Test met één segment. Stuur bijvoorbeeld alleen de sluimeraars een gerichte mail en vergelijk het resultaat met een deel van dat segment dat de gewone nieuwsbrief krijgt. Hoe je zo’n vergelijking opzet, lees je in A/B testen voor beginners.
  7. Geef elk segment een eigenaar en een evaluatiedatum. Wie belt de kernklanten, wie maakt de reactiveringsmail, en wanneer kijk je of het werkt?

Hoe houd je segmenten actueel?

Hier verbeteren de meeste bedrijven het meest: niet met betere criteria, maar met segmenten die zichzelf bijwerken. CRM- en e-mailsoftware kent daarvoor twee soorten groepen.

Dynamisch segmentStatische lijst of segment
Hoe het werktKlanten komen erin als ze aan de regels voldoen en gaan eruit als dat niet meer zo isMomentopname: wie erin zit, blijft erin tot je hem eruit haalt
Naam bij HubSpotActief segmentStatisch segment
Naam bij BrevoSegmentLijst
GebruikDoorlopende campagnes, zoals reactivering of een nieuwsbrief per segmentEenmalige acties, zoals bezoekers van een beurs

Bij HubSpot heten lijsten tegenwoordig segmenten. Een actief segment werkt volgens de HubSpot-kennisbank zijn leden automatisch bij: records komen erin als ze aan de criteria voldoen en gaan eruit als dat niet meer zo is. Een statisch segment wordt niet automatisch bijgewerkt. Segmenten zijn er in alle producten en plannen. Bij Brevo is een segment een groep contacten die op basis van voorwaarden automatisch wordt bijgewerkt, en een lijst is een statische verzameling contacten. Dynamische lijsten zijn bij Brevo sinds 1 januari 2025 statisch geworden; voor doorlopende segmentatie gebruik je daar dus segmenten.

Voor het RFM-voorbeeld betekent dit: klant E schuift vanzelf van sluimeraar naar kernklant of groeier zodra hij weer bestelt, en krijgt dan geen reactiveringsmail meer. Voorwaarde is wel dat je aankoopgegevens in die software staan, via een koppeling met je webshop, kassa of boekhouding. Staan ze alleen in je boekhouding, dan reken je de scores elk kwartaal opnieuw uit een export.

Loop je segmenten daarnaast elk kwartaal na: zijn ze nog groot genoeg voor een eigen aanpak, en reageren ze echt anders op je acties?

Welke software heb je nodig voor segmentatie?

Dat hangt af van waar je klantgegevens staan en wat je per segment wilt doen.

SituatieWat je nodig hebtVerder lezen
Zakelijke klanten, verkoop via offertes en een salesteamCRM met segmenten op klant- en dealgegevensCRM-systemen vergelijken, CRM voor bouwbedrijven
Webshop met veel consumentenE-mailtool of CRM met koppeling aan je webshop, zodat orders binnenkomenCRM voor webshops
Vooral nieuwsbrieven en campagnesE-mailmarketingsoftware met segmenten op mailgedragE-mailmarketingsoftware vergelijken, Brevo prijzen
Per segment een vaste reeks mails of takenMarketing automation met flows per segmentMarketingautomatisering in je CRM, marketing automation vergelijken

Let bij het kiezen op vier punten:

  • Dynamische segmenten op aankoopgegevens, niet alleen op mailgedrag.
  • Een koppeling met de plek waar je verkopen staan (webshop, kassa of boekhouding), anders blijft RFM handwerk.
  • Ontdubbelen, zodat één klant niet als drie contacten telt.
  • Prijs per contact of per gebruiker: bij e-mailtools loopt de prijs vaak op met je aantal contacten. De kostencalculator voor e-mailmarketing rekent dat voor jouw aantal uit.

Twijfel je tussen een CRM en een e-mailtool, dan stelt de CRM-keuzehulp een paar vragen over je situatie.

Hoe meet je of je segmentatie werkt?

Meet per segment, niet over je hele bestand. Een gemiddelde verbergt precies het verschil dat je zoekt.

  • Reactie per segment: opent en klikt het segment meer dan de controlegroep die de gewone mail kreeg?
  • Conversie per segment: komen er meer bestellingen of offerteaanvragen uit?
  • Verschuiving tussen segmenten: hoeveel sluimeraars zijn na drie maanden weer groeier of kernklant geworden?
  • Omzet per segment over dezelfde periode als je nulmeting.

Met het rekenvoorbeeld: haal je één van de twee sluimeraars terug op zijn oude niveau, dan zie je dat in het aantal klanten met R = 3 en in de omzet van het segment. Hoe je dat over een langere periode bijhoudt, staat in klantretentie meten met CRM-software.

Wat mag je met klantgegevens onder de AVG?

Segmenteren doe je met persoonsgegevens, dus de AVG geldt. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens over reclame heb je voor het verzamelen van gegevens die je later voor direct marketing gebruikt altijd een wettelijke grondslag nodig, is daarvoor in veel gevallen toestemming nodig, en moet je die toestemming kunnen aantonen. De regels verschillen per soort: digitale direct marketing, telemarketing en reclamepost. Ook of je een bestaande of een mogelijke nieuwe klant benadert, telt mee.

Voor e-mail aan consumenten geeft ACM over het spamverbod deze regels: stuur alleen berichten aan mensen die vooraf toestemming gaven, en zorg dat je die toestemming tot 5 jaar na verzending kunt bewijzen. Bestaande klanten mag je ongevraagd mailen over producten of diensten die te maken hebben met eerdere aankopen, als ze zich kunnen afmelden en je duidelijk de afzender bent. Een reactiveringsmail aan sluimeraars over wat ze eerder kochten past daarin; een mail over iets heel anders niet zonder toestemming.

Drie punten voor je segmentatie:

  • Verwerkersovereenkomst: laat je een e-mailtool of CRM-leverancier persoonsgegevens voor je verwerken, dan moeten jullie volgens de AP over de verwerkersovereenkomst een aantal afspraken schriftelijk vastleggen.
  • Bezwaar en afmelden: wil iemand geen reclame meer, dan stop je daarmee in al je segmenten. Een afmelding in je e-mailtool moet dus ook in je CRM terechtkomen.
  • Bewaren: de AVG noemt geen vaste termijn; je bepaalt zelf hoe lang je gegevens bewaart en dat is niet langer dan nodig (AP over bewaren). Een klant die al jaren niets kocht, is na die termijn geen sluimeraar meer maar een record om op te schonen.

Wat je verder in een CRM mag vastleggen, staat in AVG en CRM: wat mag je opslaan.

Welke tool kies je?

  • Kies HubSpot als je zakelijke klanten hebt en wilt segmenteren op klant- en dealgegevens in één CRM. Actieve en statische segmenten zitten in alle plannen, ook in het gratis CRM.
  • Kies Brevo als je vooral nieuwsbrieven en campagnes stuurt en wilt segmenteren op contactgegevens en mailgedrag. De plannen en prijzen staan in Brevo prijzen.
  • Blijf bij een spreadsheet voor een eerste RFM-analyse van een paar honderd klanten, en stap over zodra je de indeling elk kwartaal opnieuw moet maken.

Wil je segmenten gebruiken om nieuwe klanten te vinden die op je kernklanten lijken, lees dan ook nieuwe klanten werven.

Bronnen

Gecontroleerd op 20 november 2026.

Veelgestelde Vragen

Welke criteria gebruik je voor klantsegmentatie in het mkb?

Gebruik twee of drie criteria waarvan de gegevens al in je systemen staan: gedrag (hoe recent en hoe vaak iemand koopt), waarde (omzet of marge) en bij zakelijke klanten één bedrijfskenmerk, zoals branche of omvang. Leeftijd of postcode zijn makkelijk te vullen, maar zeggen vaak weinig over wat een klant van je wil.

Wat is een RFM-analyse?

RFM staat voor recency, frequency en monetary: hoe lang geleden een klant voor het laatst kocht, hoe vaak hij kocht en hoeveel hij uitgaf. Je geeft elke klant per as een score, bijvoorbeeld 1 tot 3, en deelt klanten met vaste regels in segmenten in. Je hebt alleen je verkoopgegevens per klant nodig.

Hoeveel segmenten heb je nodig?

Zoveel als je acties hebt. Kun je voor een segment geen eigen boodschap of aanpak bedenken, voeg het dan samen met een ander. Voor een klein team zijn vier segmenten, zoals in het RFM-voorbeeld op deze pagina, een werkbaar begin.

Wat is het verschil tussen een dynamisch en een statisch segment?

Een dynamisch segment werkt zichzelf bij: klanten komen erin als ze aan de regels voldoen en gaan eruit als dat niet meer zo is. HubSpot noemt dat een actief segment, Brevo noemt het gewoon een segment. Een statisch segment of lijst is een momentopname die je zelf bijhoudt.

Mag ik klanten segmenteren onder de AVG?

Ja, als je een wettelijke grondslag hebt. Voor reclame is volgens de Autoriteit Persoonsgegevens vaak toestemming nodig, en die moet je kunnen aantonen. E-mail aan consumenten mag volgens ACM alleen met toestemming vooraf, behalve aan bestaande klanten over producten die te maken hebben met eerdere aankopen, met een makkelijke afmeldmogelijkheid.

Uitgelicht op deze pagina
HubSpot zonder maandbedrag
Controleer de actuele prijs en voorwaarden bij de leverancier
Ga naar HubSpot
WT
Geschreven en bijgehouden door
Uitgever van Bedrijfssoftwaregids.nl (WT Digital). Vergelijkingen zijn gebaseerd op leveranciersbronnen, officiële bronnen en dagelijkse wijzigingsdetectie van prijzen. Zo werken wij
Uitgelicht HubSpot Geen maandbedrag
Bekijk nu →