Het verzuimpercentage is het aantal ziektedagen in een periode, gedeeld door het aantal beschikbare dagen in diezelfde periode, vermenigvuldigd met 100. Dat is de hele formule. De fouten zitten in wat je als “beschikbaar” telt, in hoe je deeltijd behandelt en in met wie je het uitkomstgetal vergelijkt. Hieronder rekenen we het door voor 10, 25 en 50 medewerkers, laten we zien wat je met het cijfer doet en wat een procentpunt verzuim kost.
Alle teams, aantallen en bedragen in de rekenvoorbeelden zijn fictief en dienen alleen om de som te laten zien. De landelijke cijfers komen van het CBS en staan met peildatum in de tekst.
De formule voor het verzuimpercentage
Het CBS omschrijft het ziekteverzuimpercentage als het totaal aantal ziektedagen van de werknemers, in procenten van het totaal aantal beschikbare (werk- of kalender)dagen van de werknemers in de verslagperiode. Bedrijven mogen volgens het CBS rekenen met kalenderdagen of met werkdagen; het CBS gaat ervan uit dat beide wijzen gemiddeld tot dezelfde percentages leiden.
In een formule:
verzuimpercentage = ziektedagen ÷ beschikbare dagen × 100
Of in uren, handig bij deeltijd en wisselende diensten:
verzuimpercentage = ziekte-uren ÷ contracturen × 100
Twee regels maken het cijfer betrouwbaar:
- Teller en noemer gebruiken dezelfde eenheid. Dagen delen door dagen, uren door uren. Een ziekteweek van een deeltijder als vijf dagen tellen en de noemer in roosterdagen houden, geeft een getal dat nergens op slaat.
- De periode is dezelfde voor beide. Een maand, een kwartaal of een jaar, maar nooit een jaartotaal aan ziektedagen over een maandnoemer.
Wat telt als ziektedag en wat als beschikbare dag?
De CBS-definitie telt het verzuim van werknemers inclusief verzuim dat langer dan een jaar duurt, omdat de loondoorbetaling bij ziekte sinds 2004 tot twee jaar loopt. Het reguliere zwangerschaps- en bevallingsverlof valt niet onder de Ziektewet maar onder de Wet arbeid en zorg en telt dus niet mee als ziekteverzuim; ziekte als gevolg van zwangerschap valt nog wel onder de Ziektewet (CBS StatLine, tabel 80072NED).
Voor je eigen administratie betekent dat:
- Ziektedag: een dag waarop de medewerker volgens het rooster had moeten werken en door ziekte niet werkte. Is iemand deels hersteld, dan tellen wij de ziektedag naar rato mee (een halve dag is een halve ziektedag).
- Beschikbare dag: een dag waarop de medewerker volgens rooster of contract had kunnen werken. Of je vakantiedagen en feestdagen uit de noemer haalt, is een keuze. Maak die keuze één keer, schrijf haar op en blijf haar gebruiken.
- Zwangerschaps- en bevallingsverlof: niet als ziekte registreren. Ziekte als gevolg van zwangerschap valt volgens het CBS nog wel onder de Ziektewet; leg dat als ziekmelding vast.
Rekenvoorbeeld 1: 10 medewerkers, fulltime, in dagen
Een bedrijf met 10 medewerkers die allemaal vijf dagen per week werken. Over een jaar van 52 weken zijn er 10 × 5 × 52 = 2.600 beschikbare werkdagen (vereenvoudigd: zonder vakantie- en feestdagen uit de noemer te halen). Het team heeft in dat jaar samen 117 ziektedagen.
117 ÷ 2.600 × 100 = 4,5 procent.
De CBS-cijfers over 2025 voor 1 tot 10 werkzame personen (2,6 procent) en voor 10 tot 100 werkzame personen (4,7 procent) liggen aan weerszijden van dit team. Een bedrijf van precies 10 mensen zit op de grens van twee grootteklassen en doet er goed aan beide te noemen.
Rekenvoorbeeld 2: 25 medewerkers met deeltijd, in uren
Een bedrijf met 25 medewerkers die samen 800 contracturen per week hebben (gemiddeld 32 uur per persoon). Over 52 weken is dat 800 × 52 = 41.600 beschikbare uren. Samen werden 2.288 uren ziek gemeld.
2.288 ÷ 41.600 × 100 = 5,5 procent.
Waarom uren hier beter werken dan dagen: bij deeltijd is een dag niet voor iedereen even groot. Neem een team van twee: een fulltimer van 40 uur per week en een deeltijder van 16 uur per week. De deeltijder is een week ziek.
| Methode | Berekening | Uitkomst |
|---|---|---|
| In uren | 16 ziekte-uren ÷ 56 contracturen | 28,6% |
| In roosterdagen | 2 ziektedagen ÷ 7 roosterdagen | 28,6% |
| Fout: kalenderweek als 5 dagen in de teller, roosterdagen in de noemer | 5 ÷ 7 | 71,4% |
De eerste twee komen op hetzelfde uit omdat de dagen in dit voorbeeld allemaal acht uur zijn. De derde mengt twee eenheden en geeft een verzuimpercentage dat ruim twee keer zo hoog is als wat het team echt verloor.
Rekenvoorbeeld 3: 50 medewerkers, per kwartaal
Een bedrijf met 50 medewerkers, allemaal vijf dagen per week. Over een kwartaal van 13 weken zijn er 50 × 5 × 13 = 3.250 beschikbare werkdagen. In dat kwartaal waren er 156 ziektedagen.
156 ÷ 3.250 × 100 = 4,8 procent.
Meet je per kwartaal, vergelijk dan met hetzelfde kwartaal van het jaar ervoor en niet met het jaargemiddelde. Het verzuim schommelt per seizoen: volgens het CBS was het landelijke cijfer in 2025 5,8 procent in het eerste kwartaal, 5,2 in het tweede, 5,1 in het derde en 5,6 in het vierde, tegen 5,4 procent over heel 2025.
Meldingsfrequentie en verzuimduur: hetzelfde percentage, ander probleem
Het verzuimpercentage vertelt hoeveel tijd verloren gaat, maar niet hoe. Daarvoor zijn twee andere kengetallen, met deze CBS-definities:
- Meldingsfrequentie: het gemiddeld aantal ziekmeldingen per werknemer in de verslagperiode, omgerekend naar jaarbasis.
- Gemiddelde verzuimduur: het gemiddeld aantal dagen ziekteverzuim per beëindigd ziektegeval in de verslagperiode.
Een voorbeeld laat zien waarom je alle drie wilt. Twee teams van 20 medewerkers hebben elk 5.200 beschikbare werkdagen (20 × 5 × 52) en 260 ziektedagen. Beide zitten op 5,0 procent.
| Team A | Team B | |
|---|---|---|
| Ziektedagen | 260 | 260 |
| Verzuimpercentage | 5,0% | 5,0% |
| Aantal ziekmeldingen | 2 | 52 |
| Meldingsfrequentie (per medewerker) | 0,1 | 2,6 |
| Gemiddelde verzuimduur | 130 dagen | 5 dagen |
Team A heeft twee langdurige dossiers. Daar gaat het om re-integratie, de verplichte stappen van de Wet verbetering poortwachter en loon dat tot 104 weken doorloopt. Team B heeft veel korte meldingen. Daar kijk je naar patronen: dezelfde afdeling, dezelfde dag van de week, de periode na een reorganisatie. Hetzelfde percentage, twee verschillende gesprekken. Hoe je die aanpak opzet, lees je in ziekteverzuim terugdringen met HR-software.
Hoe verhoudt jouw percentage zich tot het CBS-cijfer?
Een eigen percentage zegt weinig zonder referentie. Het CBS publiceert het ziekteverzuimpercentage per kwartaal, per bedrijfstak en per bedrijfsgrootte. Cijfers tot en met 2025 zijn definitief; die van 2026 zijn voorlopig. Het volgende kwartaal (het derde van 2026) verschijnt volgens het CBS in november 2026.
| Segment | Heel 2025 | 2e kwartaal 2026 (voorlopig) |
|---|---|---|
| Alle economische activiteiten | 5,4% | 5,4% |
| 1 tot 10 werkzame personen | 2,6% | 2,5% |
| 10 tot 100 werkzame personen | 4,7% | 4,7% |
| 100 of meer werkzame personen | 6,3% | 6,2% |
Bron: CBS StatLine, tabel 80072NED, bijgewerkt 18 augustus 2026, gecontroleerd 2 oktober 2026.
Branche maakt een groot verschil. Over heel 2025 meldde het CBS onder meer deze percentages:
| Branche (SBI 2008) | Verzuim heel 2025 |
|---|---|
| Gezondheids- en welzijnszorg | 7,5% |
| Onderwijs | 5,7% |
| Detailhandel (niet in auto’s) | 5,0% |
| Bouwnijverheid | 4,8% |
| Informatie en communicatie | 3,9% |
| Specialistische zakelijke diensten | 3,5% |
| Horeca | 3,2% |
Bron: CBS StatLine, tabel 80072NED, gecontroleerd 2 oktober 2026.
Zo gebruik je het:
- Zoek je grootteklasse en je branche.
- Vergelijk hetzelfde tijdvak: je jaarpercentage met het jaarcijfer, je kwartaal met hetzelfde kwartaal.
- Kijk naar het verschil in procentpunten, niet alleen of je “boven” of “onder” zit. Bij een team van 10 mensen met één langdurig zieke springt het cijfer snel een paar procentpunten omhoog; het zegt dan weinig over de rest van het team.
Het landelijke verzuimpercentage over heel 2025 is 5,4%; gebruik het als ijkpunt, niet als doel.
Wat kost verzuim? Een rekenvoorbeeld
Het verzuimpercentage wordt pas een bedrag als je de loonsom erbij pakt. Neem 25 medewerkers met een gemiddeld bruto jaarsalaris van €42.000 en een verzuim van 5,4 procent, het landelijke cijfer over 2025.
| Stap | Berekening | Uitkomst |
|---|---|---|
| Beschikbare werkdagen per jaar | 25 × 5 × 52 | 6.500 |
| Ziektedagen bij 5,4% | 6.500 × 0,054 | 351 |
| Loon per werkdag | €42.000 ÷ 260 | €161,54 |
| Loon over de ziektedagen bij volledige doorbetaling | 351 × €161,54 | ongeveer €56.700 |
| Bij 70% doorbetaling | 70% van €56.700 | ongeveer €39.690 |
| Eén procentpunt verzuim meer | 65 ziektedagen × €161,54 | ongeveer €10.500 |
Dit is alleen het doorbetaalde brutoloon. Werkgeverslasten, vervanging, overwerk van collega’s, uitgestelde levering en verloren omzet zitten er niet in. De verzuimkosten-tool laat je een kostenfactor toevoegen; met factor 1,2 komt dezelfde som op ongeveer €68.000 per jaar.
Wat zegt de wet over doorbetalen?
Het wettelijke kader is artikel 7:629 van het Burgerlijk Wetboek. Een werknemer behoudt voor een tijdvak van 104 weken recht op 70 procent van het loon, in de eerste 52 weken ten minste het wettelijk minimumloon. Dit geldt voor zover het loon niet hoger is dan het bedrag uit artikel 17, eerste lid, van de Wet financiering sociale verzekeringen. Een cao of arbeidsovereenkomst kan meer afspreken, want afwijken ten nadele van de werknemer kan alleen op één punt: er kan worden bedongen dat de werknemer voor de eerste twee dagen geen recht op loon heeft (wachtdagen). Perioden van ziekte worden samengeteld als ze elkaar met een onderbreking van minder dan vier weken opvolgen, tenzij de ongeschiktheid niet uit dezelfde oorzaak voortkomt (artikel 7:629, lid 1, 9 en 10; wetten.overheid.nl, gecontroleerd 2 oktober 2026).
UWV zet de stappen bij langdurige ziekte op een rij: probleemanalyse binnen 6 weken, plan van aanpak uiterlijk in week 8, de 42e-weeksmelding, de eerstejaarsevaluatie in week 52 en maximaal 104 weken loondoorbetaling (UWV, Stappenplan bij ziekte werknemer, gecontroleerd 2 oktober 2026). Het uitgebreide overzicht staat in verzuimregistratie en de Wet verbetering poortwachter.
Vastleggen: Excel of verzuimregistratie?
Excel: genoeg voor een klein team, mits je het strak inricht
Voor een team tot ongeveer 10 of 25 mensen is een spreadsheet te doen. Zet per ziekmelding één regel, met deze kolommen:
| Kolom | Inhoud |
|---|---|
| Medewerker (code of naam) | Wie |
| Eerste ziektedag | Datum |
| Hersteldatum | Datum, leeg zolang het verzuim loopt |
| Percentage ziek | 100%, 50% bij gedeeltelijk herstel |
| Contracturen per week | Voor het omrekenen naar uren |
Per maand heb je dan twee totalen: de ziekte-uren (of -dagen) en de beschikbare uren (of dagen) volgens contract. Het percentage is de som van het eerste gedeeld door de som van het tweede, in Excel bijvoorbeeld =SOM(C2:C13)/SOM(B2:B13) met celopmaak “procent”. Meldingsfrequentie is het aantal regels gedeeld door het aantal medewerkers; de gemiddelde duur is de som van de ziektedagen van beëindigde gevallen gedeeld door het aantal beëindigde gevallen.
De valkuilen van een spreadsheet:
- Een ziekmelding die over een maandgrens loopt, moet je per maand splitsen. Doe je dat niet, dan zitten de maandcijfers ernaast.
- Een hersteldatum die niemand invult, laat het verzuim eindeloos doorlopen.
- Je legt geen medische gegevens vast. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat een werkgever niet mag vastleggen wat de werknemer heeft of waardoor dat komt, ook niet met toestemming van de werknemer (alleen in zeer uitzonderlijke gevallen kan uitdrukkelijke toestemming volstaan). Wel mag je onder meer de verwachte duur, de lopende werkzaamheden en afspraken en het telefoonnummer of verpleegadres registreren (AP, Regels voor werkgevers bij zieke werknemers, gecontroleerd 2 oktober 2026).
- Een spreadsheet bewaakt geen termijnen. De Wvp-stappen heb je ergens anders bijgehouden, of niet.
Verzuimregistratie in een HR-pakket
Een verzuimmodule rekent het percentage voor je uit, kan het per team of afdeling laten zien en zet de Wvp-stappen als taak klaar. Dat is de reden om over te stappen als je meer dan een handvol dossiers per jaar hebt, meerdere locaties of leidinggevenden die zelf meldingen moeten kunnen doen. Welke functies je minimaal wilt, wat pakketten voor het mkb kosten en hoe ze zich verhouden, staat in onze vergelijking van verzuimregistratie software en in de beste verlof- en verzuimsoftware. Zoek je een breder pakket met verzuim als onderdeel, dan helpt HR software voor het mkb vergeleken. Een eerste werknemer aannemen is een ander startpunt; daarvoor is HR-software bij je eerste werknemer geschreven.
Op deze pagina zelf staan geen partnerlinks.
Stappenplan: je eigen verzuimpercentage in vijf stappen
- Kies de periode. Een kwartaal werkt voor de meeste teams goed: genoeg dagen om een patroon te zien, kort genoeg om bij te sturen. Een jaarcijfer heb je nodig voor de vergelijking met het CBS.
- Bepaal je eenheid. Dagen als iedereen vergelijkbare roosters heeft, uren als je veel deeltijd of wisselende diensten hebt.
- Tel de beschikbare dagen of uren. Per medewerker volgens contract of rooster, opgeteld voor de hele periode. Wijzigt het contract halverwege, tel dan per deelperiode.
- Tel de ziektedagen of ziekte-uren. Per ziekmelding de eerste ziektedag tot de hersteldatum, alleen de dagen die in de periode vallen en alleen de dagen waarop iemand had moeten werken.
- Deel en vergelijk. Ziektedagen gedeeld door beschikbare dagen, maal 100. Zet het resultaat naast je vorige periode, naast hetzelfde kwartaal van vorig jaar en naast het CBS-cijfer voor je grootteklasse en branche.
Schrijf de uitgangspunten op in één alinea: eenheid, wat je uit de noemer haalt, hoe je deeltijd en gedeeltelijk herstel telt. Wie het cijfer na je overneemt, kan het dan op dezelfde manier herhalen, en jij kunt het over een jaar nog steeds uitleggen.
Veelgemaakte fouten
- Percentages middelen. Het gemiddelde van twaalf maandpercentages is niet het jaarpercentage als de teamgrootte of de beschikbare uren per maand verschillen. Tel de ziektedagen en de beschikbare dagen van het hele jaar op en deel pas dan.
- Medewerkers tellen in plaats van uren of dagen. Heb je 25 mensen en vier zieken, dan is het verzuim niet 16 procent. Het gaat om de duur, niet om het aantal hoofden.
- Het cijfer vergelijken met het verkeerde ijkpunt. Een bedrijf van 8 medewerkers is niet te meten tegen 6,3 procent, het cijfer voor 100 of meer werkzame personen.
- Zwangerschapsverlof meetellen. Het reguliere verlof hoort er niet bij.
- Alleen naar het percentage kijken. Hetzelfde cijfer kan twee langdurige dossiers of vijftig verkoudheden zijn. Houd meldingsfrequentie en duur erbij.
- Het cijfer vervangen door een gevoel. “We zitten er wel onder” is geen vergelijking. Reken het een keer door, schrijf de methode op en gebruik die elk kwartaal opnieuw.
Samengevat
- De formule: ziektedagen ÷ beschikbare dagen × 100, of ziekte-uren ÷ contracturen × 100.
- Kies één methode en gebruik die in teller en noemer en in elke periode. Bij deeltijd is rekenen in uren het veiligst.
- Vergelijk met het CBS-cijfer voor je eigen grootteklasse en branche en voor hetzelfde tijdvak.
- Voeg meldingsfrequentie en gemiddelde verzuimduur toe, anders zie je niet wat er speelt.
- Reken uit wat een procentpunt kost in jouw loonsom; dat is het argument voor een betere administratie, niet het percentage zelf.
- Leg geen medische gegevens vast.
Bronnen
Alle bronnen zijn op 2 oktober 2026 geopend. De rekenvoorbeelden zijn eigen berekeningen met fictieve aantallen.
- CBS StatLine, Ziekteverzuimpercentage; bedrijfstakken (SBI 2008) en bedrijfsgrootte (tabel 80072NED, gewijzigd 18 augustus 2026): percentages 2025 en 2e kwartaal 2026, definitie ziekteverzuimpercentage, werkdagen of kalenderdagen, zwangerschapsverlof, voorlopige cijfers 2026 en publicatie van het derde kwartaal in november 2026. CBS StatLine 80072NED
- CBS StatLine, Ziekteverzuim; frequentie, verzuimduur, diverse kenmerken (tabel 70812NED): definities van meldingsfrequentie en gemiddelde ziekteverzuimduur. CBS StatLine 70812NED
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 629, loon bij ziekte (wetten.overheid.nl): 104 weken, 70 procent, minimumloon in de eerste 52 weken, wachtdagen, samentelling van ziekteperioden. Artikel 7:629 BW
- UWV, Stappenplan bij ziekte werknemer: termijnen van week 6 tot en met week 104. UWV, stappenplan
- Autoriteit Persoonsgegevens, Regels voor werkgevers bij zieke werknemers: welke gegevens wel en niet vastgelegd mogen worden. AP, regels voor werkgevers